Gwefan llywodraeth y DU

Hybu ymddygiad da

Bydd pob disgybl mewn ysgol yn elwa o ymddygiad da. Mae safonau ymddygiad da yn bwysig wrth helpu plant i deimlo'n ddiogel ac i ddysgu'n dda, ac mae rhieni a gofalwyr yn chwarae rhan allweddol yn hyn.

Mae'r llywodraeth yn cynghori ysgolion i ganolbwyntio ar hyrwyddo ymddygiad cadarnhaol, gan helpu i feithrin hunanddisgyblaeth ac annog parch at eraill. Ond mae angen i ysgolion gael cosbau hefyd er mwyn atal disgyblion rhag camymddwyn.

• Cael gwybod mwy am ddisgyblaeth yn yr ysgol a pholisïau ymddygiad Opens new window

Eich plentyn a chadw'ch plentyn ar ôl

Gellir cadw'ch plentyn ar ôl yn ystod oriau ysgol, amser cinio, ar ôl yr ysgol neu ar benwythnosau. Os na fydd eich plentyn yn dod yno heb esgus rhesymol, mae'n bosib y bydd yr ysgol yn rhoi cosb fwy difrifol iddynt.

Mae gennych hawl i gael 24 awr o rybudd ysgrifenedig ynghylch cadw'ch plentyn ar ôl y tu allan i oriau ysgol arferol, er mwyn i chi allu trefnu cludiant neu ofal plant. Dylai'r rhybudd nodi pam y penderfynwyd cadw'ch plentyn ar ôl ac am faint y bydd yn rhaid i'ch plentyn aros yn yr ysgol.

Os nad oes modd cadw eich plentyn ar ôl, gallwch esbonio'ch rhesymau i athro/athrawes neu bennaeth eich plentyn. Mae'n bosib y byddan nhw'n ailystyried y gosb mewn ambell sefyllfa, megis:

• os yw'r gosb yn digwydd ar ddiwrnod crefyddol pwysig i'ch teulu
• os ydych yn poeni am bellter a diogelwch y ffordd rhwng yr ysgol a'ch cartref
• os nad yw'n rhesymol i chi wneud trefniadau eraill ar gyfer casglu'ch plentyn o'r ysgol

• Trafod ymddygiad a disgyblaeth yr ysgol gyda rhieni eraill yn y Ganolfan Rieni Opens new window

Gwaharddiadau am gyfnodau penodol

Mae'n bosib gwahardd plentyn sy'n mynd i drwbl difrifol am gyfnod penodol. Gall ysgolion wahardd plentyn:

• os ydynt wedi torri rheolau'r ysgol mewn modd difrifol
• petai caniatáu iddynt aros yn yr ysgol yn peri niwed difrifol i'w haddysg neu'u lles, neu i addysg neu les disgyblion eraill

Dyma rai pwyntiau eraill i'w cofio:

• dim ond y pennaeth neu'r pennaeth dros dro gaiff wahardd plentyn
• ni ellir gwahardd plentyn am gyfnod penodol (nad yw'n barhaol) sy'n hwy na chyfanswm o 45 diwrnod ysgol mewn unrhyw flwyddyn ysgol
• os gwaherddir eich plentyn am fwy na diwrnod, dylai'r ysgol osod gwaith iddyn nhw a marcio'r gwaith hwnnw

Dylai'r ysgol eich ffonio ar y diwrnod y rhoddir y gwaharddiad, cyn anfon llythyr atoch yn cynnwys gwybodaeth am y canlynol:

• y cyfnod a'r rheswm dros y gwaharddiad
• eich dyletswydd yn ystod pum niwrnod cyntaf unrhyw waharddiad i sicrhau nad yw eich plentyn mewn lle cyhoeddus yn ystod oriau ysgol arferol, p'un ai a ydyw yng nghwmni rhiant neu beidio
• unrhyw drefniadau a wnaed gan yr ysgol o chweched diwrnod y gwaharddiad ymlaen

• Gwybodaeth ac arweiniad ynghylch delio â gwaharddiadau am gyfnodau penodol Opens new window

Gwaharddiadau parhaol

Fel arfer dim ond pan fydd pethau wedi mynd i'r pen y bydd ysgol yn gwahardd plentyn yn barhaol, a hynny ar ôl ceisio gwella ymddygiad y plentyn drwy ddefnyddio dulliau eraill. Fodd bynnag, mewn amgylchiadau eithriadol, fe all pennaeth benderfynu gwahardd disgybl yn barhaol am gamymddwyn un waith yn unig.

Os gwaherddir eich plentyn yn barhaol, dylech fod yn ymwybodol o'r canlynol:

• rhaid i gorff llywodraethu'r ysgol adolygu penderfyniad y pennaeth a chewch gyfarfod â nhw i esbonio'ch barn chi am y gwaharddiad
• os bydd y corff llywodraethu'n cadarnhau'r gwaharddiad, cewch apelio i banel apelio annibynnol a drefnir gan yr awdurdod lleol
• rhaid i'r awdurdod lleol anfon llythyr atoch yn esbonio sut mae apelio
• rhaid i'r ysgol ddarparu addysg amser llawn o chweched diwrnod y gwaharddiad parhaol ymlaen   

• Gwybodaeth a chanllawiau am ddelio â gwaharddiadau parhaol Opens new window

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Llwytho'r daflen 'Cyfarfodydd ffurfiol gydag athrawon' Opens new window
• Cyfarwyddyd ynghylch gwahardd o ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion Opens new window