Gwefan llywodraeth y DU

Help rhyngweithiol

Nid yw absenoldeb tadolaeth yr un fath ag absenoldeb rhiant, sy'n absenoldeb heb dâl a ddefnyddir gan rieni sy'n gweithio i ofalu am blant dan bump oed, neu dan 18 oed os yw'r plentyn yn anabl.

• Cael gwybodaeth bersonol ar absenoldeb tadolaeth pan mae plentyn yn cael ei eni Opens new window
• Cael canllaw personol ar absenoldeb rhiant pan yr ydych yn mabwysiadu plentyn Opens new window
• Cael gwybod mwy am absenoldeb rhiant

Oes gennych chi'r hawl i gyfnod o absenoldeb tadolaeth gyda thâl?

• Ai 'cyflogai', 'gweithiwr/wraig' ynteu 'hunan-gyflogedig' ydych chi?

Fe gewch gymryd y cyfnod o absenoldeb tadolaeth statudol os ydych chi'n bodloni'r amodau hyn:

I fod yn gymwys ar gyfer tâl, mae'n ofynnol eich bod hefyd:

• yn ennill o leiaf y terfyn enillion isaf ar gyfer cyfraniadau Yswiriant Gwladol

Os ydych chi'n ennill llai na'r terfyn enillion isaf (£90 yr wythnos ar hyn o bryd), bydd gennych yr hawl i absenoldeb tadolaeth heb dâl os ydych chi'n bodloni amodau eraill, ac fe allech gael Cymhorthdal Incwm yn ystod eich cyfnod o absenoldeb tadolaeth.

Os nad ydych yn gyflogai, ond eich bod yn weithiwr asiantaeth, yn ddeilydd swydd neu'n is-gontractwr, ni fydd gennych hawl i gael absenoldeb tadolaeth fel arfer, ond efallai y byddwch yn gymwys i gael tâl os ydych chi'n bodloni'r meini prawf cymhwyso eraill.

• Cael gwybod am statws cyflogaeth

Beth os na fyddwch chi'n gymwys?

Os na fyddwch chi'n gymwys i gael cyfnod o absenoldeb tadolaeth, mae'n bosib y bydd eich cyflogwr yn barod i roi rhywfaint o amser i chi o'r gwaith neu fe allech chi gymryd gwyliau gyda thâl.

• Mwy am hawl gwyliau
• Cael gwybod a ydych chi'n 'gyflogai' ai peidio
• Cymhorthdal incwm - cael gwybod mwy
• Mwy am fudd-daliadau i'r rhai sy'n disgwyl plentyn neu'n magu plant

Faint o gyfnod o absenoldeb tadolaeth gewch chi?

Cyn belled â'ch bod yn bodloni rhai amodau, cewch gymryd naill ai un wythnos neu ddwy wythnos. Chewch chi ddim cymryd diwrnodau yma ac acw, ac os byddwch chi'n dewis cymryd dwy wythnos, rhaid i chi eu cymryd gyda'i gilydd.

Cewch ddewis dechrau'r cyfnod o absenoldeb:

Gall eich absenoldeb ddechrau unrhyw ddiwrnod o'r wythnos (ond nid cyn i'r babi gael ei eni), ond rhaid iddo orffen o fewn 56 diwrnod ar ôl geni'r babi, neu, os genir y babi cyn yr wythnos y disgwylid iddo gyrraedd, o fewn 56 diwrnod i ddiwrnod cyntaf yr wythnos honno.

Os bydd eich partner yn feichiog gyda mwy nag un babi (gefeilliaid er enghraifft), dim ond un cyfnod o absenoldeb tadolaeth gewch chi.

Beth os byddwch chi'n colli'r babi?

Cyn belled â'ch bod yn bodloni'r holl amodau eraill, cewch gymryd y cyfnod o absenoldeb tadolaeth os yw'r plentyn yn farw-anedig ar ôl 24 wythnos neu os yw’n cael ei eni’n fyw ar unrhyw adeg yn ystod cyfnod y beichiogrwydd.

Faint o dâl tadolaeth allwch chi ei gael?

Os ydych chi'n ennill £90 yr wythnos neu fwy ar gyfartaledd (cyn treth), telir y Tâl Tadolaeth Statudol, sef £117.18, neu 90 y cant o'ch enillion wythnosol ar gyfartaledd os yw hynny'n llai, am un neu ddwy wythnos yn olynol.

• Cael gwybod mwy am Dâl Statudol Tadolaeth
• Mwy o wybodaeth os ydych ar incwm isel

Cynlluniau cwmni

Mae gan rai cyflogwyr eu trefniadau eu hunain ar gyfer absenoldeb tadolaeth - edrychwch ar eich contract cyflogaeth. Bydd dal gennych chi'r hawl i ddewis y trefniadau statudol os mai dyna sydd orau gennych.

Mae'r hawl i absenoldeb tadolaeth yn ychwanegol i'ch lwfans gwyliau arferol.

• Cael gwybod mwy am eich contract cyflogaeth
• Hawl i wyliau - cael gwybod mwy

Amser i ffwrdd ar gyfer apwyntiadau cynenedigol

Nid oes gan dadau hawl gyfreithiol i gael amser o’r gwaith er mwyn mynd gyda’u partner i apwyntiadau cynenedigol, gan nad yw’r hawl i gael amser o’r gwaith gyda thâl ond yn berthnasol i weithwyr beichiog. Fodd bynnag, mae nifer o gwmnïau’n sylweddoli pwysigrwydd y cyfnod hwn ac yn gadael i’w gweithwyr gymryd amser o’r gwaith gyda thâl, neu wneud iawn am yr amser yn nes ymlaen.

Beth i'w wneud os byddwch chi'n wynebu problemau

Os gwedir eich hawliau i chi, yn gyntaf oll, mynnwch sgwrs gyda'ch cyflogwyr. Os oes gennych gynrychiolydd yn y gwaith (e.e. swyddog undeb llafur), mae'n bosib y gall eich helpu.

Os na fydd hyn yn gweithio, mae'n bosib y bydd angen i chi ddilyn trefn gwyno fewnol eich cyflogwr.

Os byddwch chi'n dal yn anhapus, gallwch gwyno wrth Dribiwnlys Cyflogaeth.

• Sut i ddatrys problem yn y gwaith

Ble i gael cymorth

Mae’r Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (Acas) yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim am bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth. Fe allwch chi ffonio llinell gymorth Acas ar 08457 47 47 47 rhwng 8.00 am a 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener.

• Acas Opens new window

Mae’r Asiantaeth Cysylltiadau Llafur (LRA) yn cynnig cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim am bob mater sy'n ymwneud â hawliau cyflogaeth i bobl sy'n byw yng Ngogledd Iwerddon. Gallwch gysylltu â'r LRA ar 028 9032 1442 rhwng 9.00 am a 5.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener.

• Asiantaeth Cysylltiadau Llafur Opens new window

Gall eich Canolfan Cyngor Ar Bopeth (CAB) leol gynnig cyngor diduedd am ddim. Gallwch ddod o hyd i'ch swyddfa CAB leol yn y llyfr ffôn neu ar-lein.

• Dod o hyd i'ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol (yn agor ffenestr newydd) Opens new window

Os ydych chi'n aelod o undeb llafur, fe allwch chi gael help, cyngor a chefnogaeth ganddyn nhw hefyd

• Cyflwyniad i undebau llafur

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Absenoldeb rhiant a gweithio hyblyg
• Arweiniad ar hawliau tadolaeth yng Ngogledd Iwerddon Opens new window
• Cyngor i gyflogwyr am absenoldeb a thâl tadolaeth gan Business Link Opens new window
• Arweiniad manwl ar hawliau teuluoedd sy'n gweithio yng Ngogledd Iwerddon gan yr Adran Cyflogaeth a Dysgu (DELNI) Opens new window
• Cyngor i gyflogwyr yng Ngogledd Iwerddon ar famolaeth, tadolaeth a mabwysiadu gan nibusinessinfo Opens new window