Gwefan llywodraeth y DU

Symptomau PND

Gellir datblygu symptomau hyd at ddwy flynedd wedi'r enedigaeth; gall y rhain gynnwys:

• colli mwynhad a diddordeb mewn bywyd
• teimlo'n isel
• gorflino a diffyg egni
• diffyg hunan-barch
• teimladau o euogrwydd a phesimistiaeth
• colli diddordeb ynoch eich hun ac yn eich babi
• symptomau corfforol megis cur yn y pen, poen yn y stumog neu olwg aneglur
• bod yn bigog ac yn ddagreuol

Symptom arall mewn mamau sy'n dioddef o PND yw meddwl am wneud niwed i'ch babi. Mae hyn yn gyffredin dros ben, gan ddigwydd mewn tua hanner o'r holl achosion. Efallai y byddwch hefyd yn meddwl am eich niweidio'ch hun.

Os ydych chi'n credu bod gennych y rhain neu unrhyw symptomau eraill o PND, mae'n bwysig mynd i weld eich meddyg yn syth. Mae cael triniaeth a gwella eto'n bwysig i chi, i'ch babi ac i'ch partner.

Darganfod PND

Efallai y bydd eich meddyg yn rhoi prawf gwaed i chi, rhag ofn bod rheswm arall dros eich symptomau, megis chwarren thyroid nad yw'n ddigon gweithgar, neu anaemia. Efallai y bydd yn gofyn deg cwestiwn syml i chi hefyd, sydd wedi'u llunio i gadarnhau eich bod yn dioddef o'r cyflwr.

Mae rhai meddygon yn defnyddio'r cwestiynau hyn, sef 'Graddfa Iselder Ôl-enedigol Caeredin', yn ystod beichiogrwydd i weld a yw'r fam yn debygol o gael PND ar ôl y geni.

• Rhoi cynnig ar brawf Graddfa Iselder Ôl-enedigol Caeredin ar-lein Opens new window

Trin PND

Mewn rhai achosion, bydd meddygon yn rhoi cyffuriau gwrth-iselder er mwyn trin PND. Tabledi yw cyffuriau gwrth-iselder sy'n cydbwyso'r cemegion hynny yn eich ymennydd sy'n newid tymer, gan gael gwared ar deimladau isel. Bydd cwrs o gyffuriau gwrth-iselder yn para fel arfer am oddeutu pedwar i chwe mis, ond os yw'ch cyflwr yn dechrau gwella efallai y bydd y cyfnod hwn yn cael ei leihau.

Trin achosion difrifol

Ar ei ffurf mwyaf difrifol, adnabyddir PND fel seicosis ôl-enedigol. Yn yr achosion hyn, ceir symptomau gwahanol - yn ogystal â meddwl am ladd ei hun, gallai'r dioddefwr gael rhithweledigaethau, ymddwyn yn afresymol a chredu pethau sydd ddim yn wir.

Efallai y bydd angen triniaeth wahanol hefyd. Mewn nifer o achosion, bydd cyffuriau gwrth-iselder yn gweithio, ond nid dyna'r achos i bawb. Efallai y rhoddir tawelyddion yn lle hynny, ond dim ond am gyfnod byr.

Cefnogaeth gan eich teulu a’ch ffrindiau

Y cam cyntaf tuag at wella yw cydnabod bod gennych broblem a mynd at y meddyg. Yr ail gam yw trafod pethau gyda'ch teulu a'ch ffrindiau, a allai helpu i rannu'r baich. Peidiwch â chadw popeth sy'n eich poeni i chi'ch hun - siaradwch â'r rheini sydd agosaf atoch. Fe synnwch wrth weld faint y gall hyn eich helpu i wella.

Cwnsela

Gall siarad â rhywun proffesiynol sydd wedi'u hyfforddi yn y maes fod yn driniaeth hynod o ddefnyddiol i wella PND hefyd. Trafodwch eich dewisiadau gyda'ch meddyg. Efallai y byddan nhw'n awgrymu eich bod yn mynd i weld gweithiwr cymdeithasol, neu'n ymuno â grŵp hunangymorth. Gallant hefyd eich cyfeirio at seicolegydd neu arbenigwr arall ar iechyd meddwl.

Cymdeithas Salwch Ôl-Enedigol (APNI)

Mae gan y Gymdeithas Salwch Ôl-Enedigol linell gymorth ar 020 7386 0868 - dydd Llun, dydd Mercher a dydd Gwener rhwng 10.00 am a 2.00 pm, dydd Mawrth a dydd Iau rhwng 10.00 am a 5.00 pm.

Mae'r Gymdeithas Salwch Ôl-Enedigol yn cynnig cymorth, cyngor a chefnogaeth i ferched yr effeithir arnynt gan iselder ôl-enedigol. Ceir rhwydwaith o wirfoddolwyr sy'n cynnig cefnogaeth dros y ffôn, dros e-bost, neu drwy'r post i famau sy'n dioddef o iselder. Mae taflenni ar gael hefyd.

• Gwefan y Gymdeithas Salwch Ôl-Enedigol (yn agor ffenestr newydd) Opens new window
• Gweld a llwytho taflenni am iselder ôl-enedigol gan y Gymdeithas Salwch Ôl-Enedigol Opens new window

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Mwy o wybodaeth am iechyd meddwl Opens new window
• Gwybodaeth am ddod o hyd i ofal plant a dewis un