Gwefan llywodraeth y DU

Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU

Gwasanaethau cyhoeddus i gyd yn un lle

Trefn llywio pennaf

Arian, treth a budd-daliadau

Arian, treth a budd-daliadau

Cronfa Byw'n Annibynnol

Nod y Gronfa Byw'n Annibynnol (1993) yw eich helpu chi, os ydych chi'n anabl, i fyw'n annibynnol gartref yn hytrach na mewn cartref gofal preswyl. Gallwch ddefnyddio arian y Gronfa i gyflogi pobl i roi gofal personol a domestig i chi yn eich cartref eich hun.

Pwy sy'n gymwys?

Gallwch wneud cais i'r Gronfa Byw'n Annibynnol:

  • os ydych chi dros 16 a than 65 pan y derbynnir eich cais
  • os ydych chi eisoes yn derbyn neu os oes modd i chi gael cymorth gwerth o leiaf £320 yr wythnos gan y gwasanaethau cymdeithasol (gall hyn fod yn daliadau uniongyrchol a/neu yn wasanaethau gan eich awdurdod lleol, megis lle mewn canolfan ddydd)
  • os ydych chi'n derbyn neu â'r hawl i dderbyn elfen gofal y Lwfans Byw i'r Anabl ar y gyfradd uchaf
  • os ydych chi'n byw ar eich pen eich hun neu gyda phobl nad ydynt yn gallu diwallu eich holl ofynion gofal
  • os ydych chi mewn perygl o orfod mynd i ofal preswyl (neu mewn gofal preswyl eisoes ac yn dymuno gadael a byw'n annibynnol)
  • os ydych chi'n abl i fyw yn y gymuned am chwe mis o leiaf
  • os oes gennych lai na £18,500 o gyfalaf (yn cynnwys cyfalaf partner neu bartner sifil)
  • os oes gennych becyn gofal sy'n costio llai na £785.00 yr wythnos (unwaith y bydd eich incwm chi wedi cael ei ystyried)
  • os ydych chi’n cwrdd ag amodau preswyliaeth a phresenoldeb yn y DU

Faint fyddwch chi'n ei gael?

Yr uchafswm yw £455 yr wythnos.

Mae'r swm y byddwch yn ei dderbyn wedi'i seilio ar gost y gofal sydd ei angen arnoch, fesul awr neu fesul wythnos.

Bydd y cyfalaf sydd gennych a'ch incwm, a budd-daliadau a chostau eraill hefyd yn effeithio ar faint gewch chi.

Sut mae'n cael ei dalu

Caiff taliadau'r Gronfa Byw'n Annibynnol eu talu'n syth i unrhyw gyfrif o'ch dewis chi sy'n derbyn taliadau budd-daliadau. Gall hwn fod yn gyfrif banc, cymdeithas adeiladu, Swyddfa'r Post® neu Gynilion Cenedlaethol.

Os ydych wedi'ch cofrestru'n ddall, neu os oes angen i'r sawl sy'n gofalu amdanoch gasglu'ch arian, gellir anfon siec atoch i'w chyfnewid am arian yn Swyddfa'r Post®.

Yr effaith ar fudd-daliadau eraill

Chaiff taliadau'r Gronfa hon ddim effaith ar eich budd-daliadau eraill. Y rheswm dros hyn yw bod yr arian yn cael ei ddefnyddio i ofalu amdanoch, ac felly, nid yw'n cael ei ystyried yn incwm.

Ond, bydd y Gronfa Byw'n Annibynnol yn ystyried hanner y Lwfans Byw i'r Anabl a'r Premiwm Anabledd Difrifol wrth wneud yr asesiad ariannol.

Beth allwch chi ei wneud gyda'r arian hwn

Gallwch ddefnyddio arian y Gronfa Byw'n Annibynnol i dalu am gyflogi asiantaeth gofal neu gynorthwy-ydd(wyr) personol i'ch helpu gyda thasgau personol a domestig gan gynnwys:

  • cael bath, mynd i'r toiled, ymolchi a gwisgo
  • coginio a siopa
  • golchi dillad, glanhau a thasgau eraill o gwmpas y tŷ

Efallai y gallwch chi gael gofal personol ar gyfer yr adegau pan fyddwch chi'n cymdeithasu neu yn y gwaith.

Chewch chi ddim defnyddio'r arian hwn ar gyfer y pethau canlynol:

  • talu cyflog i gymar, partner neu berthynas (gan gynnwys teulu-yng-nghyfraith) sy'n rhoi cymorth personol i chi ac yn byw yn eich tŷ (ond fe gewch chi ei ddefnyddio i'w talu os nad ydyn nhw'n byw gyda chi)
  • cael help gan y gwasanaethau cymdeithasol, gan gynnwys gofal ysbaid mewn cartref preswyl, stamp gofal cartref neu unrhyw daliadau eraill
  • talu biliau'r cartref, gan gynnwys gwres, bwyd a dillad
  • golchi dillad y tu allan i'r cartref
  • gofal plant
  • gwaith garddio
  • cadeiriau olwyn neu offer neu ddodrefn arall
  • addasiadau i'ch cartref
  • cymorth i ofalu am unrhyw arall ar wahân i chi'ch hun
  • gwyliau
  • petrol a chostau teithio eraill
  • talu ffioedd ysbyty preifat neu gartref gofal preswyl
  • gwasanaeth trin gwallt neu drin traed, oni bai bod hynny ar gyfer gofal personol hanfodol
  • ffisiotherapi, aromatherapi, hydrotherapi neu dylino'r corff

Sut i wneud cais

Gallwch ofyn i adran gwasanaethau cymdeithasol eich awdurdod lleol am ffurflen gais Cronfa Byw'n Annibynnol.

Neu gallwch lwytho ffurflen gais oddi ar wefan Cronfeydd Byw'n Annibynnol. Mae'r ffurflen yn cynnwys nodiadau i'ch helpu ac mae'n dweud i le y dylech ei hanfon.

Os penderfynir y gallech fod yn gymwys i gael taliad, bydd un o weithwyr cymdeithasol y gronfa'n dod i'ch gweld. Yna, bydd yn cysylltu â gweithiwr cymdeithasol eich awdurdod lleol i drefnu amser hwylus i ddod i'ch gweld ac asesu'ch anghenion gyda'i gilydd.

Beth i'w wneud os bydd eich amgylchiadau'n newid

Dylech roi gwybod i'r Gronfa Byw'n Annibynnol cyn gynted ag y bo modd os bydd eich amgylchiadau'n newid oherwydd fe allai hynny olygu bod eich taliadau wythnosol yn cynyddu neu'n lleihau.

Gallwch ffonio'r Gronfa Byw'n Annibynnol ar 0845 601 8815, ffôn testun 0845 601 8816.

Mae'r llinellau ar agor:

Dydd Llun i ddydd Mercher rhwng 9.00 am a 4.30 pm

Dydd Iau rhwng 9.00 am a 2.00 pm a rhwng 3.30 pm a 4.30 pm

Dydd Gwener rhwng 9.00 am a 4.00 pm.

Sut i apelio

Os ydych chi'n anhapus am benderfyniad neu ddyfarniad gan y Gronfa Byw'n Annibynnol, cewch ofyn am 'adolygu penderfyniad' drwy gysylltu â'r Gronfa o fewn pedair wythnos i'r penderfyniad.

Gallwch ffonio'r Gronfa Byw'n Annibynnol ar 0845 601 8815, ffôn testun 0845 601 8816.

Beth arall y mae angen i chi ei wybod

Bob dwy flynedd, bydd y Gronfa Byw'n Annibynnol yn edrych eto ar eich amgylchiadau i weld a ydy lefel eich taliadau'n dal i fod yn iawn.

Bydd asesydd o'r Gronfa Byw'n Annibynnol a'ch gweithiwr cymdeithasol o'r awdurdod lleol neu reolwr gofal yn ymweld â chi i gynnal yr arolwg hwn. Cewch ofyn hefyd am gael ffrind, perthynas neu eich cynorthwy-ydd personol yn bresennol yn y cyfarfod hwnnw.

Mwy o ddolenni defnyddiol

Yn yr adran hon...

Allweddumynediad llywodraeth y DU